Faset Eklem Sendromu

Faset eklem sendromu, omurların arka tarafındaki küçük eklemlerin (zygapofizyal / faset eklemler) iltihap, dejenerasyon veya mekanik zorlanmasıyla ortaya çıkan bel ve/veya boyun ağrısıdır. Disk hernisi kadar bilinen bir tanı olmasa da kronik bel ağrısının önemli bir kaynağıdır; «sadece kas spazmı» veya «fıtık» sanılarak gecikebilir.

Faset Eklem Nedir?

Her omur seviyesinde sağ ve sol iki faset eklem, omurganın kayma ve dönme hareketlerini yönlendirir. Yaşlanma, aşırı yük, travma veya uzun süreli kötü postür bu eklemlerde osteoartrit ve ağrı üretebilir. Bel (lomber) ve boyun (servikal) en sık etkilenen bölgelerdir — bel ağrısı nedenleri, boyun fıtığı.

Belirtiler

• Bel veya boyunda lokal, derin ağrı (sıklıkla tek taraflı veya orta hat)
• Geriye eğilme (ekstansiyon) ve dönme ile artma
• Sabah tutukluğu; hareketsizlik sonrası sertlik
• Kalça / kalça üstü veya omuza yayılım (radiküler «siyatik» kadar tipik olmayabilir)
• Uzun ayakta kalma veya çukurda yatma ile kötüleşme (bireysel)

Bacakta belirgin güç kaybı, eyer uyuşukluğu veya sfinkter bozukluğu faset sendromundan çok acil bası / cauda equina şüphesidir.

Fıtık ve Stenozdan Farkı

• Disk hernisi: Sıklıkla bacak/kola yayılan sinir kökü ağrısı, öksürükle artma — bel fıtığı
• Spinal stenoz: Yürüme mesafesi kısalması, öne eğilince rahatlama — omurilik kanalı darlığı
• Faset: Daha çok eksansiyonda artan mekanik bel/boyun ağrısı; görüntülemede faset artrozu eşlik edebilir

Aynı hastada birden fazla kaynak bir arada olabilir; ayırım muayene + görüntüleme + gerekirse tanısal blok ile netleşir.

Tanı

• Öykü ve fizik muayene (ekstansiyon–rotasyon ile provokasyon)
• MR / grafi: faset hipertrofisi, artroz, sinir basısı ayırımı
• Tanısal medial branch / faset bloğu: Geçici uyuşturma ile ağrı belirgin azalırsa faset kaynaklı ağrı lehine güçlü bulgu

Yalnızca «MR’da faset artrozu var» demek her zaman semptomun kaynağı anlamına gelmez; klinik uyum şarttır.

Tedavi Yaklaşımları

1. Konservatif tedavi

• Aktivite düzenlemesi, kısa dönem ağrı kesici / kas gevşetici (hekim kontrolünde)
• Fizyoterapi: mobilizasyon, güçlendirme, postür, fleksiyon temelli egzersizler
• Kilo kontrolü, ergonomi, uzun süreli ekstansiyondan kaçınma

2. Girişimsel ağrı tedavileri

• Görüntüleme eşliğinde faset eklem enjeksiyonu
• Medial branch bloğu (tanısal / terapötik)
• Radyofrekans ablasyon (RFA): Seçilmiş kronik olgularda medial dalın hedeflenmesi ile daha uzun süreli rahatlama

Detay: girişimsel ağrı tedavisi, kronik ağrı yönetimi.

3. Cerrahi

İzole faset sendromunda cerrahi nadiren ilk seçenektir. Belirgin instabilite, sinir basısı veya diğer yapısal endikasyonlarda omurga cerrahisi ile ortak karar alınır — omurga cerrahisi.

Ne Zaman Uzmana Başvurulmalı?

• 2–4 haftayı aşan bel/boyun ağrısı
• Geriye eğilmekle artan, uykuyu bozan ağrı
• Fizyoterapiye kısmi yanıt + tekrarlayan ataklar
• Ani güç kaybı, idrar–gaita bozukluğu (acil)

Mersin'de Clinicia Yaklaşımı

Clinicia’da faset eklem sendromu; girişimsel ağrı, fizyoterapi ve gerektiğinde omurga cerrahisi ile birlikte değerlendirilir. Amaç yalnızca enjeksiyon değil; doğru kaynak tespiti, işlev artışı ve nüksü azaltacak rehabilitasyon planıdır. Hizmet: girişimsel ağrı tedavisi.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; faset sendromu tanısı, blok ve radyofrekans kararı uzman hekim değerlendirmesi ile verilir. Acil nörolojik bulgularda gecikmeyin.